Trước khi đồng hồ cờ vua ra đời, các giải đấu là một cơn ác mộng về mặt thời gian .Không có bất kỳ giới hạn nào, một kỳ thủ có thể ngồi suy nghĩ một nước đi trong nhiều giờ liền để làm kiệt sức hoặc ức chế tâm lý đối thủ Dưới đây là lịch sử ra đời của chiếc “vũ khí” đã cứu cờ vua khỏi những ván đấu vô tận:
1. Thời kỳ “tra tấn” bằng thời gian
Kỷ lục kinh hoàng: Tại giải đấu quốc tế đầu tiên ở London năm 1851, kỳ thủ Elijah Williams đã mất 2 tiếng 30 phút chỉ cho một nước đi
Hậu quả: Trận đấu kéo dài lê thê đến mức trọng tài và khán giả ngủ gật, còn đối thủ của ông là Howard Staunton đã tức giận bỏ cuộc giữa chừng vì không thể chịu đựng nổi lối chơi “câu giờ” này. Nhiều kỳ thủ khác thậm chí còn cố tình ngồi im cho đến khi đối thủ… ngủ thiếp đi hoặc bỏ cuộc vì mệt mỏi.
2. Giải pháp đầu tiên: Đồng hồ cát (Thập niên 1860)
Để chấm dứt tình trạng này, tại trận đấu giữa Adolf Anderssen và Ignác Kolisch vào năm 1861, đồng hồ cát lần đầu tiên được đưa vào sử dụng
Cách hoạt động: Mỗi kỳ thủ có một chiếc đồng hồ cát riêng. Khi đến lượt mình, cát của họ sẽ chảy . Nếu cát chảy hết trước khi đi nước cờ, họ sẽ bị xử thua.
Nhược điểm: Đồng hồ cát rất thiếu chính xác. Tốc độ cát chảy bị ảnh hưởng bởi độ ẩm không khí và nhiệt độ phòng, gây ra nhiều tranh cãi
3. Chiếc đồng hồ cơ học đầu tiên (1883)
Bước ngoặt: Năm 1883, tại giải đấu London, một kỹ sư người Anh tên là Thomas Bright Wilson đã phát minh ra chiếc đồng hồ cờ vua cơ học đầu tiên .
Cơ chế hoạt động: Thiết bị này gồm hai mặt đồng hồ cơ riêng biệt đặt trên một chiếc bập bênh gỗ .Khi kỳ thủ A bấm nút bên mình, chiếc bập bênh sẽ nghiêng sang, làm dừng đồng hồ của A và kích hoạt đồng hồ của kỳ thủ B chạy .
Kết quả: Phát minh này thành công rực rỡ và ngay lập tức trở thành tiêu chuẩn cho mọi giải đấu lớn
Sự xuất hiện của “Lá cờ tử thần” (1899)
Cải tiến: Năm 1899, một người đàn ông Hà Lan tên là Meijer đã phát minh ra “lá cờ” (The Flag) – một miếng nhựa hoặc kim loại nhỏ được gắn vào vị trí 3 phút trước mốc 12 giờ trên mặt đồng hồ cơ.
Cơ chế: Khi kim phút tiến gần đến số 12, nó sẽ từ từ nâng lá cờ này lên. Ngay đúng khoảnh khắc kim phút chạm số 12, lá cờ sẽ rơi xuống [2]. Sự kiện “rụng cờ” (flag rơi) là bằng chứng không thể chối cãi cho thấy kỳ thủ đó đã hết thời gian và bị xử thua cuộc [2]. Thuật ngữ “rụng cờ” trong cờ vua hiện đại bắt nguồn từ đây.
Kỷ nguyên kỹ thuật số và Phát minh của Bobby Fischer (1988)
Khi cờ vua bước vào thế kỷ 20 với tốc độ chơi nhanh hơn (Cờ nhanh, Cờ chớp), đồng hồ cơ lộ rõ nhược điểm: không thể đếm chính xác từng mili giây và không thể cộng thêm thời gian.
Đồng hồ Fischer: Năm 1988, huyền thoại cờ vua thế giới Bobby Fischer đã được cấp bằng sáng chế cho loại đồng hồ kỹ thuật số mới.
Cuộc cách mạng: Đồng hồ của Fischer cho phép áp dụng luật “Cộng thời gian” (Increment). Ví dụ: mỗi kỳ thủ có 90 phút, nhưng sau mỗi nước đi, họ sẽ được cộng thêm 30 giây. Điều này giúp các kỳ thủ dù có sắp hết giờ vẫn không bị thua một cách oan uổng nếu họ vẫn đủ tỉnh táo để đi những nước cờ chớp nhoáng.
Nhờ có chiếc đồng hồ, cờ vua đã lột xác từ một trò chơi thư thả của giới quý tộc trở thành một môn thể thao nghẹt thở, đầy tính chiến thuật và áp lực thời gian cao độ.
